24 | 07 | 2014

İzmir Aliağa Çandarlı Körfezi Gemi Söküm Bölgesi

İzmir, Aliağa ilçesi 07.10.1974 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile “gemi söküm organize sanayi bölgesi” ilan edilmiştir. 1976 yılından itibaren gemi söküm faaliyetleri ülkemizde sadece bu alanda yapılmaktadır. Ayrıca MKE gemi söküm tesisi de aynı bölgede yer almakta olup, MKE Genel Müdürlüğüne bağlı Hurda İşletmeleri Müdürlüğünce, özellikle askeri gemilerin sökümü yapılmaktadır.

gemi söküm

Gemi Geri dönüşüm sektörü; ekonomik ömrünü tamamlamış gemilerin seferlerden çekilmesi ve yerlerine yeni tonajda gemilerin getirilmesi, daha güvenli ve çevreye duyarlı, daha fazla işletme verimi olan, denizcilik risklerini daha aza indiren tabii bir teknolojik süreç içinde yerini bulmaktadır.Gemi geri dönüşüm, hurdanın geri dönüştürülmesi ve yeniden kazanılması faaliyetinin ilk halkasında yer alan bir sektördür. "Geri dönüşüm-Yeniden Kazanım"  terim olarak, kullanım dışı kalan nesnenin yani çöpün ya da hurdanın ham madde olarak kullanılıp yeniden imalata katılmasıdır. İnsan nüfusunun artışı ile paralel olarak artan tüketim doğal dengeyi bozmaktadır. Bilim adamlarının tespitine göre, insanların 2050 ye kadar dünyanın üretebileceğinden 2 kat fazla tüketeceğini varsayarsak. Gemi Geri Dönüşüm Sektörünün önemi burada ortaya çıkmaktadır Geri dönüşüm yöntemi ile bu bozulmanın hızını azaltmak kısmen de olsa mümkündür.

Gemi geri Dönüşüm, Birleşmiş Milletler'in denizcilik örgütü IMO'nun da kabul ettiği gibi yeşil bir endüstridir. Sektör IMO tarafından “SHIP RECYCLING-GEMİ GERİ DÖNÜŞÜM” adıyla  anılmaktadır.Dünyada yıllık ortalama 25 Milyon DWT gemi sökülmektedir ve bu işler Türkiye ile birlikte aralarında beşi Avrupa Birliği üyesi olan 16 ülkede (Norveç, Danimarka, Hollanda, Belçika, İngiltere, Polonya,Portekiz, İspanya, Ukrayna, Rusya, Çin, Hindistan, Pakistan, Brezilya ve Meksika) gerçekleştirilir.

1 ton çelik üretimi için 2.5 ton cevher işlenmektedir. 2.5 ton cevher elde etmek için ise yaklaşık 15 ton toprak kazmak ve bu toprağı taşımak gerekir.  Demir-çelik ihtiyacını karşılamak için daha fazla demir cevheri çıkarılması ya da hurda demirin tekrar işlenerek cevhere olan ihtiyacın azaltılması gerekmektedir. Demir cevheri çıkarılan madenlerdeki doğa tahribatı ve yeşil doku kaybı kaçınılmaz bir sonuçtur. Ülkemiz işletmelerinde sökümü yapılan her bir gemi yüzlerce ağacı kurtarmaktadır.


Çevresel Etkilerin Önlenmesi

Gemi Geri Dönüşüm sektörü, çevresel kirlenme açısından elbette belirli riskler taşır. Ancak uluslararası normlarla belirlenmiş kurallara uyarak, denetim mekanizmalarının tam ve etkin olarak çalıştırılması sonucu bu tür riskler ortadan kaldırır. 

gemi söküm haritası

Çevresel etkiler açısından en fazla dikkat çeken asbest, gemilerde izolasyon malzemesi olarak kullanılmaktadır. Aslında asbest herkesin çok yakından tanıdığı bir maddedir. 3000 den fazlasanayi kolunda kullanılmıştır. Örneğin asbest; otomobil balatalarında kullanılan ana malzemedir.Söküm aşamasında; asbestin oluşturabileceği çevresel zararların önüne geçilmesi zorunludur.Aliağa Gemi Geri Dönüşüm Tesisleri’nde örnek oluşturacak düzeyde kontrollü ve kurallara uygun asbest temizleme operasyonları yapılmaktadır.

gemi söküm aşamaları

Tesislere gelen her gemi yasal izinler alındıktan sonra, tesise baştan kara edilir. Söküm öncesi Atık Yönetim Merkezince radyasyon kontrolü, Tüm tank ve kapalı mahallerinde patlayıcı yanıcı gaz ve oksijen kontrolleri yapılır.

Bu işlemlerin ardından söküme hazırlanacak geminin IMO geri Dönüşüm kılavuzu baz alınarak atık envanteri çıkarılır. Asbest, PCB, Tıbbi atıklar, Aküler, freon gazları  ve benzeri atıklar tespit edilip markalanır ve bir rapor haline dönüştürülür. Hazırlanan bu rapor,  Çevre ve Orman İl  Müdürlüğü uzmanlarınca yerinde, görülerek  teyit edilir. Bunca aşamanın titizlikle yerine getirilmesinin tekbir amacı vardır. Çevreye ve insana verilebilecek zararların önlenmesi ve Atıkların kontrol altına alınmasıdır.

Çevre ve Orman Bakanlığından alınan onaydan sonra sökümü yapılacak geminin, tüm atıklardan arındırılma işlemi başlar. Kimyasal, tıbbi ve diğer tehlikeli atıkların temizlenmesinin ardından asbest sökümü başlar.

Asbest, Gemi Geri Dönüşüm Atık Yönetim Merkezi’nin deneyimli elemanlarınca kurallara uygun ve titiz çalışmalarıyla sökülür. Asbest sökümü süresince gemiye girişler yasaklanır. Ekip, özel maske ve tek kullanımlık elbiseler, vakum cihazları ve güvenlik süpürgeleri ile  asbest sökümü yapar ve sökülen asbest özel olarak ambalajlanır. Asbest, diğer tüm atıklar gibi geçici atık depolama istasyonuna sevk edilir. Asbest söküm ekibi temizlik aracında temizlenerek asbest liflerinden arınır.Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği ülkemizde Çevre Bakanlığınca lisanslandırılmış tek asbest söküm kurumudur.

Gemi Geri Dönüşüm Sanayi Bölgesi’nde bulunan geçici atık depolama istasyonunda toplanan atıklar belli periyotlarla İZAYDAŞ’a gönderilir ve burada bertaraf edilir. İzmit Büyükşehir Belediyesi´nce1996 yılında kurulan İZAYDAŞ, ülkemizdeki ilk ve tek lisanslı atık bertaraf tesisidir. Sintine suları ek yakıt yakma lisanslı tesislere, atık yağlar ve hurda aküler geri dönüşüm tesislerine gönderilerek ekonomiye kazandırılır.

İzmir Aliağa’da faaliyet yürütmekte olan Gemi Geri Dönüşüm sektörü, yıllık ortalama 1 milyon ton kapasite ve fiili olarak yaklaşık 150.000 ton hurda üreterek ülkemiz ekonomisine hizmet etmektedir. 2002-2008 yılları arasında Aliağa gemi geri dönüşüm tesislerine gelen gemi tonaj ortalaması 147 bin ton iken 2009 yılında bu miktar 290 bin ton olmuştur. Sektör, yaklaşık 1800 kişiye istihdam olanağı sunmaktadır. Yan sanayi ile birlikte bu rakam yaklaşık 8000’i bulmaktadır.

Ülkemiz çelik üretiminde kullanılan hurdanın % 70,8’i, yani 16 milyon tonu çeşitli ülkelerden sağlanmaktadır. Gemi geri dönüşüm, çeliğin dışında; bakır, çinko, alüminyum gibi diğer metalleri de ham madde olarak ilgili sektörlere kazandırmaktadır.

Ayrıca, sökülen gemilerden çıkan çapa, zincir, ana ve yardımcı makineler, güverte vinçleri, ırgatlar,filikalar, klima kompresörleri, jeneratörler, yangın söndürme sistemleri, seperatör-esanjör, tornahane ekipmanları, hidrolik sistemler, elektrikli yağ-su pompaları, elektrikli panolar ile Pirinç, Krom,Bakır hurdaları iç piyasada su ürünleri üretim tesislerinde, gemi inşa ve yat inşa sanayinde kullanıldığı gibi, ihraç edilerek önemli bir döviz girdisi sağlamaktadır. Böylece doğal tahribat kısmen de olsa azaltılmakta ve ülke ekonomisine katkı sağlanmaktadır. Sektör ülkemizdeki söküm standartlarının yüksekliği bakımından Uzak Doğu ülkelerden, iş gücü olarak da Avrupa’dan avantajlı konumda bulunmaktadır.

 

Gemi Geri Dönüşüm Sektörünün Geleceği

Dünya ticaretinin en önemli unsuru olan deniz taşımacılığında, dünya denizlerinde dolaşmakta olan irili ufaklı 40.000 gemi bulunmaktadır ve bu gemilerin büyük çoğunluğu 20 yaşın üzerindeki gemilerdir. 2001 yılında yapılan Dünya Armatörler Birliği toplantısında,15 yaşını geçmiş deniz ulaşım araçlarının neden olduğu kazaların önemli ölçüde can ve mal kaybına neden olduğu açıklanmıştır. Başta Uluslararası Denizcilik Örgütü gibi kimi kuruluşlar aldıkları kararlarda, dünya deniz ticaret filosundaki gemilerin bir an önce gençleştirilmesinin önemine değinmektedir. Başta Avrupa Birliği’nin aldığı karar uyarınca tek cidarlı tankerlerin dolaşımına çeşitli kısıtlamalar getirilmektedir. Bu süreç önümüzdeki yıllarda ciddi miktarda sökülecek gemi potansiyelini gündeme getirecektir.

BIMCO’nun verilerine göre, 2015 yılına kadar 214 milyon DWT’luk geminin hurdaya çıkacağı hesaplanmaktadır.Ortaya çıkacak bu potansiyel, Türkiye açısından iyi değerlendirilmeli ve hazırlıklar tamamlanmalıdır.Yakın gelecekte gemi söküm sanayiinden elde edilecek katma değer, ülkemiz için hiç de yabana atılabilecek bir konu değildir. Bunun farkında olan Gemi Söküm Sanayicileri yatırımlarını hızla sürdürmektedir.

Sonuç olarak; sağlıklı bir gemicilik endüstrisi sağlıklı bir söküm endüstrisi ile paralel hareket etmektedir. Sürekli ve kalıcı, özel ve profesyonel bir gemi söküm endüstrisi gerek denizcilik gerekse ilgili tüm sektöre katkıda bulunacaktır. Bu nedenle, gemi söküm endüstrisinin geleceğinde proaktif bir rol üstlenmek durumundayız. Düzenli ve istikrarlı bir gemi söküm endüstrisi; Gemi yapımcılarına, Finans kurumlarına, Sigortacılara, P&I kulüplerine, Armatörlere, Klas kuruluşlarına, Liman devlet kontrollerine ve kiralcılara da yarar sağlayacaktır. Doğru bir yaklaşım benimsendiği taktirde, bu dünyayı daha temiz ve güvenli kılma çabasına da yardımcı olacaktır.

Bumerang - Yazarkafe