30 Ekim 2016 Pazar

Pi'nin Yaşamı (Life of Pi) Mantık Hataları


Fantastik bir kitabı konu alması yüzünden bol 3D efektlerin kullanıldığı, denizcilikle alakalı mantık hataları içerdiğinden Life of Pi filmi detaylarını paylaşmak isterim:
Hindu bir ailenin sirk hayvanlarını amerikan sirklerine satmak için Hindistan’ın  Pondicherry kentinden Tsimtsum adlı bir yük gemisiyle yola çıkmasıyla başlıyor. Gemi yolculuğu sırasında fırtınaya yakalanıp batan gemiden sadece ailenin Pi isimli çocuğu sağ kurtuluyor. 227 gün bir filikada Richard Parker isimli bengal kaplanı ile hayatta kalma savaşı veriyor.
Fırtına sahnesi başarısız
Rüzgarı pruvadan alan gemi, bir anda (makine arızası) iskele bordasından almaya başlıyor. Yalnız bordadan aldığı dalga değil bildiğiniz çeşmeden akan su. 
Ayrıca fırtına sahnesinde dikkatli bakılacak olursa yine iskele tarafta bir sahil kreyni görülmektedir. 
Gemiler denize çıkmadan kreynlerini neta eder yani  yatay olarak sabitlerler. Filmde 10 havaya giren geminin kreynleri neta edilmemiş, dikilmiş durumda.
Ailenin sirk hayvanları doğal olarak ambarda istiflenir. Çünkü yük gemilerinde ambardan başka bir yere yük, eşya alınamaz. Ama Pi gemi alarmını duyduktan sonra yaşam mahalinde aşağı inerken karşısına zebra çıkıyor. Gemi ambarlarıyla yaşam mahali arasında hiçbir bağlantı yoktur. Daha sonra bu zebra nasıl oluyorsa köprü üstüne, sancak kırlangıca çıkıyor.
3-4 havada bile zor kontrol edebildiğimiz içi boş açık filika, filmde 10 havada kusursuz yüzüyor, batmıyor. 
Fırtına sonrası Pi, filikadan can yelekleri çıkartıyor. Gemilerde can yelekleri filikalarda istiflenmez. Her personelin kamarasında kullanıma hazır tutulur.
Filmin sahne arkası görüntüleri için aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Gelgit (med cezir) nedir?

Gelgit, Ay ve güneşin etkisiyle suların sürekli yükselip alçalması olayıdır. Yer, su küreyle beraber döner. Bu dönme hareketlerinin sonucu olarak, merkezkaç kuvvet, su kürenin ekvator dolaylarında şişkin; kutup dolaylarında da basık olmasına yol açar. Dolayısıyla su kürede yerin gerçek biçimini tamamlar. Su kürenin kesiti tıpkı yer yumrusununki gibi elipseldir.
Su kürenin şeklini ay ve güneşin çekimleri etkiler. Ay ve güneşin çekimleri yüzünden su küre sürekli olarak kabarır, alçalır. Ancak, bu değişikliğin şekli ve durumu bir bölgeden diğerine farklıdır.
Gelgit olayı Ayın yer çevresindeki hareketiyle ilişkilidir. Bu hareket Ayın evreleri olarak bilinir. Ayın evreleri gelgit düzeyini etkiler.
Ay, güneş ve yer bir hizada oldukları zaman (kavuşum anı) gelgit düzeyindeki değişim en çoktur. Kavuşum anındaki gelgit düzeyi yüksek gelgit (spring tide) olarak bilinir. Yüksek gelgit durumunda hem kabarma, hem de alçalma en fazladır. Spring düzeyi yeni ay ve dolunay dan 1.5 gün sonra görülür. Hemen hemen her 15 günde bir yenilenir.
Karşıma anı, güneş ve ayın dik açı oluşturacak durumda bulunmalarıdır. Karşıma anındaki gelgit düzeyi alçak gelgit (neap tide) olarak bilinir. Neap durumunda kabarma ve çekilme en azdır. Gelgit neap durumunda iken ay ilk dördün ya da son dördün evresindedir. Dördünler yeniay ve dolunaydan yaklaşık 7,5 gün sonra görülür. Dördünleri izleyen 1,5 gün içinde de alçak gelgit olur. Alçak gelgit her 15 günde bir yenilenir.
Ayın her gün 50 dakika geç doğuşu gelgit olayında 50 dakikalık günlük ötelenmeye sebep olur.
Gelgit türleri:

- Günlük gelgit (diurnal tide)- Yarı-günlük gelgit (semi-diurnal tide)- Karışık gelgit (mixed tide)

Günlük gelgit, bir ay gününde (24 saat 50 dakika) 1 yüksek su ve 1 alçak su görülen gelgit türüdür. Gelgit düzeyi çok yüksek olmayan bu tür gelgit tropik bölge kıyılarında görülür.

Yarı-günlük gelgit, 2 yüksek su (HW, high water) ve 2 alçak sudan (LW, low water) oluşan gelgit türüdür. Kuzey Avrupa kıyıları yarı-günlük gelgitin yaygınlıkla görüldüğü yerlerdir.

Karışık gelgit, 2 yüksek su ve 2 alçak suda bütünleşen gelgit türüdür. Avustralya kıyıları, Kuzey Amerika’nın Pasifik kıyıları ve Doğu Asya kıyılarında görülür. Ardışık yüksek su ve alçak su arasındaki uyarsızlık karışık gelgitin özelliğidir.

Guinness rekorlar kitabına giren en büyük med cezir, Nova Scotia'da bulunan Minas Koyu'nda 17 metre olarak ölçülmüş. Bir günde iki kez alçak, iki kez de yüksek suyun olduğu bölgede gün içerisinde hareket eden toplam deniz suyu miktarının 28 km3 olduğu, med cezir sonucu oluşan akıntının da 8 knot'a kadar çıkabildiği söyleniyor. 8 knot sürat, şu anda türk denizcilik filosu gemilerinin ortalama sürati varsayılabilir.

Gemide Yıkıcı Politikaların Hedefi Olduğunuzu Nasıl Anlarsınız?

Psikologlar, biz insanların daha doğuştan çevremizde olup bitenleri anlama ve etkileme yönünde bir arzu taşıdığımızı ileri sürer. O yüzden, politik faaliyet gerek işyerinde gerekse herhangi bir başka alanda hayatın vazgeçilmez bir olgusudur.
Politika sözcüğü eski Yunanca’daki polis sözcüğünden gelir. Polis ise kent devleti demektir, yani farklı ve kimi zamanda karşıt çıkarlara sahip kesimlerin bulunduğu bir toplumda düzen sağlamaya yardımcı olacak bir örgütsel yapı.
Politik faaliyet, eğer olayları kendi etki alanınızdaki ortak amaçlar için yönlendirilmeye odaklanmışsa  olumludur. İnsanlar bunu yapmazsa ortak bir yönelim ortaya çıkamaz, çalışanlar ekipler halinde bölünür ve parçalanmalar yaşanır.
İşyeri politikası, ulaşmak istediğiniz şeylere ulaşmak için güç elde etmeyi ve bunu kullanmayı içerir. Bu çaba yapıcı olabileceği kadar yıkıcı da olabilir. Kişi işletmenin ya da ekibin başarısı için kaygı duyuyorsa, bu yapıcıdır; ama motivasyonu bencil ya da ahlak dışıysa veya amaçlarına ulaşmada kabul edilmez yöntemler kullanıyorsa yıkıcıdır.
Kişisel düzeyde, kendinizi amirinizin gözdesi özel bir kişi olarak görmüyorsanız, pekala işyerinizde politika yapılıyor diye şikayet edebilir ve kendinize haksızlık yapıldığını, hatta kurban edildiğinizi düşünebilirsiniz.
Politik gemilerde genellikle moral düşüktür, güven zayıftır ve açıklık söz konusu değildir. Bu koşullar altında insanlar diğerlerinin niyetlerine güven duymaz ve “biz ve onlar” şeklinde bir duygu ağır basar, söylentiler öne çıkar.
  • Çalışma ve özel yaşamlarında kendilerini güvende görmemek
  • Başkalarına kötülük yapmak
  • İnsanlarla oyun oynamaktan hoşlanmak
  • Canları sıkıldığı ve bol zamanları olduğu için
  • Yetersizlikleri ortaya çıkmasın diye insanlar gemide politika yaparlar.

Alttaki ifadelerin ne kadar çoğu çalıştığınız gemi için geçerliyse, geminiz o kadar politik demektir. Aşağıdaki listeyi kullanarak çalıştığınız gemide yıkıcı politikalara hedef olup olmadığınızı saptayabilirsiniz.
  • İnsanlar başkalarının kendileri hakkında söylediklerini ancak üçüncü kişilerden öğrenebiliyor
  • Bir şey saklamak neredeyse imkansız
  • Terfi edenler bunu en çok hak edenler olmuyor
  • Bir şey yanlış gittiğinde insanlar hemen bunu dillerine dolamaya eğilimli
  • Sık sık kapalı kapılar ardında gayri resmi toplantılar yapılıyor
  • İnsanlar mesai arkadaşlarının arkasından konuşuyor
  • İnsanlar alınan kararlardan kuşku duymaya eğilimli
  • İnsanlar diğerlerinin niyetlerinden kuşku duyuyor
  • Dedikodu çok yaygın
  • Sizin başarınızdan başkalarının kendilerine pay çıkaracağını düşünüyorsunuz
  • Başkaları için kıyak yapmaya zorlanıyorsunuz
  • İnsanlar çamur atmaya eğilimli

Gemiler hangi yakıtı kullanır? Günlük harcamları kaç tondur?

Günümüz gemi dizel motorlarında ve buhar kazanlarında ham petrolden elde edilen sıvı yakıtlar kullanılıyor. Bu yakıtlar fuel oil, dizel oil ve nadir olarak da bu iki yakıtın karıştırılmasıyla elde edilen blend oil'dir.
Diesel Oil, ham petrolün damıtılması sırasında 200-300ºC kaynama aralığında alınan ana ürün olup, diesel motorlarda kullanılıyor. Ham petrolün damıtılması ile elde edilen fuel oil, rafinerilerde damıtma kulesi denilen çelik silindir içinde üretiliyor. Damıtma için ham petrol ısıtılarak kuleye sevk ediliyor ve bünyesindeki hidrokarbonlar çeşitlerine göre ayrılıyor. Farklı yapıdaki hidrokarbonlar, damıtma kulesinin farklı bölümlerinden alınıyor. Kulenin en altında 380ºC'ye kadar kaynamayan ağır bakiye toplanıyor. Bu bakiyenin çeşitli şekillerde harmanlanmasından, farklı viskozitelerde ağır yakıt veya fuel oil adı verilen yeni ürünler elde ediliyor.
Gemi işletme giderlerinin büyük bir kısmını yakıt giderleri oluşturduğu için hem gemi makinelerinin performansı hem de çıkabilecek problemlerin getireceği yüksek maliyetler, yakıtlar için belirlenmiş standartlara uyulmasını gerektiriyor. Makinenin özelliklerine göre, makine üreticilerinin belirttiği yakıtları almak performans ve arızalar açısından büyük önem taşıyor.
Yakıt Standartları
Fuel oil'in en önemli özelliği viskozite olmasına karşın, diğer özellikler olmaksızın tek başına bir anlam ifade etmiyor. 1973 yılındaki petrol krizinde, 1 varil ham petrolün fiyatının 40 doların üzerine çıkması, işletmeci ve gemi şirketlerini distile yakıtların yerine daha ucuz yakıt arayışına itti. Ardından pahalı dizel oil yerine, viskoz ve kükürt oranları yüksek fakat ucuz fuel oil kullanılmaya başlandı. Bu yakıtların kaliteli olmayanlarının kullanımı sonucunda, gemideki makineler büyük oranda etkilendi. Tüm bunlar, gemi dizel yakıtları konusunda birtakım standartların oluşturulmasını gerektirdi.
Denizcilik şirketlerinin teknik departmanları için kötü yakıtların makineler üzerindeki etkileri bir kat daha önem kazandı ve gemilere yakıt seçimi konusuna daha fazla özen gösterildi. Denizcilik sektöründe yakıt siparişi verilirken sadece viskozite değerinin yeterli olmadığı, yakıtın diğer özelliklerinin de önemli olduğu anlaşıldı. ISO çalışma grubu tüm draft speklerini tamamlayarak 1987 yılında deniz yakıtları için ilk uluslararası yakıt standardını yayınladı.
ISO 8217'nin son revizyonu 2005'de yayınlandı. Şuanda birçok yakıt alıcısı yakıtını ISO 8217 2005 standartlarına göre sipariş ediyor:
Ağır Fuel Oil/ 'Bunker Fuel Oil/ Marine Fuel Oil
Bazı üretici firmalar artık yakıtları, Bunker C adına ek olarak 'Ağır Fuel Oil' 'Bunker Fuel Oil' ve 'Marine Fuel Oil' şeklinde isimlendiriyor. Bu yakıtlar yüksek viskoziteli olup, dünyanın birçok yerinde çok ucuza satılıyor.
Orta Fuel Oil
Bazen ucuz yakıtlardan daha düşük viskoziteli yakıtlar da bulunuyor. Bunlara 'Intermediate Fuel' veya 'Orta Fuel Oil' adları veriliyor.
Hafif Fuel Oil
Üretici firmalar 'Light Fuel Oil' veya 'Hafif Fuel Oil' isimlerini de kullanıyor. Hafif fuel oil'ler 50ºC'deki maksimum viskoziteleri ile belirtiliyor. Örnek olarak IFO 180, maksimum viskozitesi 50ºC'de 180 cSt olan yakıt olarak algılanıyor.
Artık anlamında 'R'
ISO standartlarında belirtilen yakıt terimlerinden olan RM, yakıtın iyilik derecesini veriyor. Burada 'R' artık anlamına gelen 'Residue' kelimesini temsil ediyor. Örnek olarak RMC10, viskozitesi 100ºC'de 10 cSt olan artık yakıt anlamına geliyor. Bu durum diğer standartlar için de geçerli.
Distile anlamında 'D'
ISO ve diğer standartlar da geçen 'D' harfi distile anlamına geliyor. Örnek olarak DMX, DMA, DMB ve DMC ...
DMX: Bu yakıt yüksek uçuculukta bir damıtma ürünü olup, devir sayısı 1200 rpm ve daha yukarı olan yüksek ve süper yüksek devirli dizel makinelerde kullanılıyor. Bu yakıtlar genelde gemide emercensi makinelerde kullanılıyor.
DMA: Orta uçuculukta, parlak ve temiz bir damıtma ürünü olan bu yakıt, genel olarak 'Marine Gas Oil' olarak isimlendiriliyor.
DMB: Alçak uçuculukta bir damıtma ürünü olup, DMA'ya benzerlik gösteriyor fakat az miktarda artık yakıt içerdiğinden siyah renkli bir görüntü sergiliyor. 
DMC: DMB'den daha çok oranda artık yakıt içeren DMC, diğerlerine göre daha çok karbon artığı, tortu miktarı, alüminyum + silikon ve vanadyum miktarı kapsıyor. 
Gemilerin günlük ortalama yakıt harcamları, taşıyabilecekleri yük ağırlığı (DWT) na göre sıralanmıştır;
    7000 DWT : 7 ton
  19000 DWT :14 ton
  60000 DWT :35 ton
166000 DWT :55 ton

British Admiralty Tide Table ile Gelgit Hesabı Nasıl Yapılır?

Gelgit, Ay ve Güneş’in etkisiyle denizlerin sürekli yükselip alçalması olayıdır. Gelgit miktarının tespiti gemilerin UKC (under keel clearance) hesabında kullanılır. Geminin her daim yüzer halde olacağının bilinmesinde çok büyük önem taşımaktadır. Gelgit hesabının yapılmasında en çok kabul görmüş yöntem British Admiralty Tide Tables dır. Aşağıdaki örnek hesaplamayı inceleyebilirsiniz.
Örnek:
23-Nisan-2012 tarihinde Peel Limanında saat 1500 UTC de gelgit yüksekliğini bulunuz.
İlk olarak Peel limanı ATT sonundaki içindekiler bölümünde ararız. Buradan 466 nolu tali liman olduğunu öğreniriz. Sonra tekrar bu numarasıyla hangi standart limana bağlı olduğunu ve fark miktarlarını hesaplayacağımız değerleri kaydederiz.
Üstteki örnekte, Peel tali limanının Liverpool (Gladstone dock) standart limanına ait olduğunu ve fark değerlerinin aşağıdaki gibi olduğunu tespit ederiz.
Daha sonra Liverpool (Gladstone dock) standart limanının üstteki tarihteki gelgit miktarlarının olduğu sayfa açılır ve bu değerler aşağıdaki gibi kaydedilir.
Buradaki zamanlar sayfanın sol üst köşesinde yazdığı gibi UTC’dir. Dolayısıyla bizden istenen 1500 UTC değeri 1231yüksek su ile 1902 deki alçak su arasındadır. Yapacağımız hesaplamalar bu iki zaman dilimi için geçerli olacak. Bu örnekteki 1231 yüksek su zamanını üstteki yüksek su zaman fark tablosuna gireriz.
Yüksek su farkının her saatte +0010 dakika olduğunu görürüz. Dolayısıyla ayrı bir enterpolasyon yapmaya gerek yoktur.
1231 + 0010 = 1241 HW zamanı (peel tali limanı için)
Alçak suda ise -0020 ve -0030 dakika fark olduğunu görürüz. Alçak su zamanımız 1902 saat 1900 değerine tekabül eder, onun düzeltme miktarı da -0030 dakikadır.
1902 – 0030 = 1832 LW zamanı (peel tali limanı için)
Gelgit yüksekliklerinde ise yüksek su değeri olan 8,8: 9,4 ile 7,5 arasındadır.
9,4 – 7,5 = 1,9 m verilen referans değerler arasındaki fark
4,2 – 3,2 = 1 m referans değerleri arasında gelgit miktarındaki azalma miktarı
8,8 – 7,5 = 1,3 aradığımız değerin alt referans değere olan farkı
1,9 m de              1 m azalmışsa
1,3 m de              x
-------------------------------------------
x = 0,7 m azalır
-3,2 – 0,7 = -3,9 metre enterpole edilmiş fark
Peel tali limanı için HW gelgit yüksekliği = 8,8 – 3,9 = 4,9 m

Alçak su değeri olan 1,5 ise; 3,2 ve 1,1 arasındadır.
3,2 – 1,1 = 2,1 verilen referans değerler arasındaki fark
1,7 – 0,7 = 1 m referans değerleri arasında gelgit miktarındaki azalma miktarı
1,5 – 1,1 = 0,4 aradığımız değerin alt referans değerine olan farkı
2,1 m de              1 m azalmışsa
0,4 m de              x
------------------------------------------
x = 0,20 m azalır
-0,7 – 0,2 = -0,90 m enterpole edilmiş fark
Peel tali limanı için LW gelgit yüksekliği = 1,5 – 0,9 = 0,6 m dir.
Bu değerleri bulduktan sonra gelgit eğrisine (tide neap and spring curve) aşağıdaki şekilde işaretleriz. Saat Peel tali limanı 1500 UTC'de gelgit yüksekliğini 3,75 metre olarak buluruz.
Bu zamanları tespit ettikten sonra tersten gelerek “şu kadar gelgit ne zaman olur?” sorusunun cevabını da bulabilirsiniz.
Burada akla takılan bir soruda Spring mi neap mi sorusudur. O gün için ayın durumu aşağıdaki gibidir:
Üstteki örneğimiz yeni aydan 2 gün sonra olduğu için bu örnekte kullanılması gereken eğri spring eğrisidir. Dolunay ve yeni ay dan 2 gün sonra spring başlar. Ve hafta hafta neap ve spring olarak devam eder.  Lütfen aşağıdaki şekli inceleyin:
New moon: yeni ay, full moon: dolunay, first quarter: ilkdördün, third quarter: sondördün