1 Kasım 2016 Salı

Türk gemiadamlarına Amerikan Yeşil Kartı (American Green Card)

Dünya ticaret filosu gemilerinin %5-15'inin kanunsuz olarak sintine, sludge, slop basarak kasten denizi kirlettiği varsayılmaktadır. 

 

Türk ticaret filosu gemilerinde çok yaygındır denizi kirletmek. Makineciler yaptıkları bir hatada sintileri hemen dolar. (deniz suyu devresinin patlaması, ihmalkarlık, sintine miktarını takip etmeme, kaçakları zamanında gidermeme...) Geceleyin bir operasyonla tüm fazlalıklardan kurtulunur. Bu kirlilikte, şirketlerin sahile sludge-sintine-slop vermeyi ilave bir külfet olarak görmeleri ve gemi yetkililerini çaresiz bırakmaları sebep olmaktadır. Sludge'ı insineratörde yakmak, dizel gerektirdiğinden sahile vermekten daha pahalıya gelmektedir. 

Ukrayna gibi bazı limanlarda sahile sludge verimi ücretsizdir, daha doğrusu liman masrafları içindedir. Barç gelir, hortum bağlanır. Gemilerin sintine pompa kapasiteleri düşüktür. (5 m3/hr).  Barç hemen başlar tantana yapmaya, hadi sökün hortumu başka gemiye yetişmem lazım der. Makinecilerin hiç umurunda olmaz, ver bana delivery kağıdını da nereye gidersen git derler. O da o soğukta/sıcakta dışarıda asker olmak istemez. Tam bir kazan-kazan ilişkisi içindedirler.  Çünkü liman kalkışı sonrası ilk gece hemen sludge/sintine fazlalarını kanunsuz bağlantılarla (uygun bir overboard ve hortum marifetiyle) denize basar. Nasıl olsa elinde delivery belgesi var, soran olursa ben barca bastım diyecek. Ama, bu ilişkinin tek kaybedeni denizler/deniz canlılarıdır.

Şimdi gelelim işin Amerikan Yeşil Kart kısmına. Amerika bu yağ kirliliği hususunda diğer tüm ülkelerden daha hassas. Öyle ki, gemi personeline (whistleblower), geminin sebep olduğu bir kirliliği resim ve videolarla kanıtlaması ve mahkemede şahitlik yapması durumunda, şirkete kesilecek cezanın %50'sine kadar mükafat ödenmektedir. (kirliliğin boyutuna göre 40 bin ile 400 bin dolar arasında) İhbarcı daha sonra, Amerikan Göçmen Bürosu'na, giderek artık ülkesinde can güvenliğinin kalmadığını söyleyerek, sığınma talep eder ve bu yolla hem para ödülü hem de Amerika'da yaşama ve çalışma izni almış olur. 

Şimdi, ben kirliliğe sebep olsam da okyanusta basıyorum, Amerikayı ilgilendiren bir şey yok ki bunda denilebilir. Malesef Amerika'da kayıtları tahrif etmek/sahte kayıtlar girmek büyük suçtur. Yetkililer (kaptan/başmühendis/zabitler), 5 yıla kadar hapis ve 250 bin dolara kadar şahsi para cezasıyla cezalandırılabilir.

Eğer sizde, hangi mevkide olursanız olun, geminizde izin verilmeyen bağlantılarla, sintine seperatörü by-pass edilerek doğrudan overboard dan sintine/sludge/slop basıldığına şahit olursanız, Amerika varışı öncesi resim/video kanıtlarını toplayın ve US Coast Guard gemiye ilk çıktığında doğrudan onlara ya da varış öncesi aşağıdaki adrese girip formu doldurarak şikayette bulunabilirsiniz. 

https://www.epa.gov/enforcement/report-environmental-violations

Denizcilik şirketleri, günümüzde gemi içi açık raporlama sistemleri geliştirmekte ve personelin gemiye çıkmadan önce gördüğü herhangi bir hukuksuz olayı derhal şirkete ismiyle ya da anonim olarak raporlaması talimatı verilmektedir. Bu yolla mahkemede, gemi personelinin menfaati için bu işe kalkıştığını, samimi olmadığını ve ödülü haketmediğini dile getiriyorlar. Bu yolla mahkemeler ihbarcıya verilecek ödüllerde %40'lara varan indirime gitmeye başlamışlardır.

En doğrusu, yaşanılan sorunlar şirket yetkililerine hemen raporlamalı ve atığın uygun yollarla sahile verilmesi gereklidir. 

30 Ekim 2016 Pazar

Başmühendis Hataları Vol 1

Uzun bir aradan sonra bir başka Başmühendis hatasıyla karşınızdayız. 

Gemi, Vietnam'da kiracı tarafından 250 mt yakıt ikmali için talimat alıyor. İkmal sonunda gemiden alınan iskandillerle verilen yakıtın 220 mt olduğu saptanıyor. Al aşağı ver yukarı pazarlıklar neticesinde ortayolda yani 235 mt da anlaşılıyor.  Başmühendis 235 mt olan BDN'i (bunker delivery note) imzalıyor ve kiracıya bu BDN'in kopyasını gönderiyor. Buraya kadar herşey normal. 

İkmal sonrası gemide bulunan gümrük memuru; gümrük kayıtlarında sıkıntı olmaması için formalite icabı başmühendise ilk olarak gümrüğe bildirilen miktar olan 250 mt luk başka bir BDN imzalanması gerektiğini söylüyor. Başmühendis de kiracı ya da armatöre sormadan ikinci bir BDN imzalıyor. 

İkinci imzalanan 250 mt'luk BDN yakıtçının eline geçiyor ve üzerinde anlaşılan değer olan 235 mt yerine 250 mt yakıt bedelini kiracıdan talep ediyor. Doğal olarak, kiracı da armatörden talep ediyor.

Başmühendislerin konuyla ilgili dikkat etmeleri gereken noktalar:
-Yalnızca, ikmal sonrası yapılan hesaplarla üzerinde mütabakata varılan yakıt miktarını içeren tek bir BDN imzalayın.
-Gemi mührünü her zaman elinizde tutun, masanın üzerinde bırakmayın, başka birisinin eline geçmesine müsade etmeyin.
-Yakıtçı tarafından sunulan evrakları okumadan imzalamayın. Yakıtçı, size evrakın sadece formalite icabı bir checklist olduğunu söyleyebilir ve araya ikinci bir BDN yerleştirmiş olabilir.
-Üsttekine benzer bir durumla karşılaşırsanız, kiracıdan yazılı onay almadan ikinci bir BDN'ı imzalamayın.
-İmzalanmış BDN kopyası ilk fırsatta kiracı ve armatöre gönderilir. Bunlar haricinde herhangi biri kopya talep ederse, armatörden onay almadan göndermeyin.

İskenderun Ship Management Trajedisi

Bir haber sitesinde Nahide-M gemisinin Amerika'da tutuklandığını görerek başladım incelemeye. Denizcilik okullarında ders olarak okutulması gereken şirket. İstanbul merkezli, çeşitli tonajlarda sekiz dökmeci gemi işleten genç bir firma. 

Şimdiden gemileri dort kez tutuklandı. Nahide-M gemisi Amerika/Avrupa'ya bir daha zor gider. PSC raporlarına bakıldığında, işletim masraflarını en aza indireceğim diye yetersiz personelle donatıldığı aşikar. Gemiye yazılan maddeler çok basit giderilebilecek türden. 


Örneğin; 22-Şubat-2016'da Amerika'da bağlanmayla sonuçlanan US Coast Guard denetimde yazılan maddeler;
-filikalarda kişi başı bulunması gereken filika gıdası paketlerinin yırtık olduğu,
-can salının hidrostatik bağlantısının yanlış yapıldığı ve acil durumda kendiliğinden aktif hale gelemeyeceği,
-Kuzine A-0 yangın kapılarının bir kanca marifetiyle sabitlendiği ve her zaman kapalı olmadığı,
-toplamda 3 EEBD cihazının emniyet pimleri takılı olduğundan acil kullanıma hazır olmadığı,
-yağ kayıt defterinde eksik girilerin olması,
-gemi personelinin OWS (yağlı su seperatörünü 20 dakika içinde çalıştıramaması
-gemide birikmiş aşırı müktarda çöp olması,
-gemi balast/sewage tanklarında sintine olduğu, dolayısıyla sintinenin müsade edilmeyen yollarla buralarda toplandığı,
-gemi palamar halatlarının kötü durumda/dikişli olduğu
-Amerika limanı varışı öncesi sadece makine ileri/geri testi yapılmış, 33 CFR 164.25 gereği liman varışı öncesi dümen donanımı testleri/acil dümen talimi yapılmadığı gözlemlenerek gemi bağlanmıştır. Gemi ancak 36 gün sonra serbest bırakılmıştır. 

Bu limandan sonra Amsterdam'a giden gemi yine 12 adet ciddi eksiklikten dolayı tutuklanmış ve 20 gün sonra tersaneye gitme koşuluyla serbest bırakılmıştır. 

Ası-M gemisi 26-Mayıs-2016'da Bulgaristan Varna limanında tutuklanmıştır. 20 eksikliğin 10'u bağlanmayı gerektiren maddelerdir;
-eksik gemi sertifikası/personel yeterlik belgesi
-acil durum yangın pompası
-çalışmayan yangın damperleri/eksik yangın söndürme ekipmanları

-düzeltilmeyen notik yayınlar

Akdeniz-M gemisi ise 13-temmuz-2016'da, Hindistan'da yine benzer sebeplerden bağlanmıştır; 
-sewage treatment plan
-Marpol Ek-1 sintine ve solas konvansiyonu eksikliği

Hindistanlı personelle donatılmış Beşiktaş-M gemisi ise Ağustos-2016'da Chittagong limanında kuvvetli akıntı nedeniyle demir tarayıp, iki gemiye çarparak kaza yapmıştır. 

Bu şirketin acilen durumu kontrol altına alması, gemilerini bilgili, işine hakim, özverili personelle donatması ve gemilere olan kara desteğini arttırması gereklidir. Aksi takdirde şirket olarak bu sicilleriyle şu anki zor piyasa koşullarında tutunmaları çok zor.

Sekstantla Ölçülen Yüksekliğe Yapılacak Düzeltmeler Nelerdir?

Sekstantla ölçülen yüksekliğe yapılacak düzeltmeler aşağıdaki gibidir: 
1. SEXTANT’IN UZADE HATASININ BULUNUŞU ( INDEX ERROR )
a) Ufuktan rasat ile hata tespiti: Uzade kolu 0 (sıfır) dereceye getirildiği zaman büyük ayna ile küçük ayna birbirine paralel olmalıdır. Büyük ayna ile küçük aynanın birbirine paralel olmaması demek ufuk çizgisine küçük aynanın sırsız kısmından baktığımız zaman sırlı kısmından ufuk çizgisinin devamını görmeliyiz yani sırsız kısmındaki ufuk çizgisiyle sırlı kısmındaki ufuk çizgisi çakısık olmalıdır. Bu olay gök cisimleri içinde geçerlidir. Üste uzade kolunun 0 derecede büyük ayna ile küçük aynanın paralel olmaması nedeniyle küçük aynadaki sırlı ve sırsız kısımdaki görüntülerin çakısık olmamasından dolayı olusan hataya (IE) denir. IE değerini bulmak için küçük aynanın sırsız kısmından ufuk çizgisine bakılır, küçük aynadaki sırlı kısmındaki ufuk çizgisinin devamı sağlanır. Sextantla okuduğumuz bu değer bize (IE) değerini verir. Sextantla okuduğumuz değer artı yay kısmında ise sextant cismi gerçeğinden daha yüksekte ölçüyor demektir, dolayısıyla isareti (-) dir. Sextantla okuduğumuz değer asli yay kısmında ise sextant cismi gerçeğinden daha alçakta ölçüyor demektir dolayısıyla işareti (+) dır.
b) Günes çapının rasadı ile hata tespiti: Sextantla herhangi bir gök cisminin uzunluğuna ya dabüyüklüğünü ölçtüğümüz zaman sextant daima o gök cisminin gerçek büyüklüğünün iki katı bir sonuç ölçer.Bu prensibe dayanarak sextant ile güneşe bakarak güneşin hakiki görüntüsüne bir defa hayali görüntüsü altkenardan teğet durumuna getirilerek değer okunur.Bir defa da hayali görüntüsü hakiki günesin üstkenarından teğet alınarak değer okunur. Bu iki değerin toplamı bize günesin sextantla ölçülen çapını verir.Sextant daima gerçek değerinin iki katı bir sonuç ölçtüğü için bu değeri ikiye böldüğümüz zaman günesin gerçek çapını bulmus oluruz.
Almanakların günlük sayfalarında günesin yarı çapı verilmiştir. Rasadın doğruyapılıp yapılmadığını anlamak için almanaktan o güne ait güneşin yarı çapı bulunur. Güneşin bu yarı çapını bizim sextantla bulduğumuz sonuçla karşılaştırılır. Eğer sonuçlar farklı iserasad yanlış yapılmıştır, dolayısıyla tekrar rasad yapılır. Eğer sonuçlar aynı ise artı yay kısmında okuduğumuzdeğer ile asli yay kısmında okuduğumuz değerin farkının yarısı bize (IE) değerini verir.İşareti ise artı yaykısmında okunan değer, asli yay kısmında okunan değerden büyük ise (IE) değeri (+) işaretli olur.Asli yaykısmında okunan değer, artı yay kısmında okunan değerden büyük ise (IE) değeri (-) işaretlidir.
2. SEXTANT’IN ALET HATASININ BULUNUSU ( IC )
Sextant’ın alet hatası , uzade hatası ile fabrikasyon hatasının toplamına esittir.
3. SEXTANT YÜKSEKLİĞİNE ( IC ) DÜZELTMESİNİN UYGULANMASI
Sextant ile ölçtüğümüz gök cisminin ufuktan itibaren yüksekliğine (IC) değeri ile toplarız.Bulduğumuz bu değer ölçülen yükseklik yani (hs) değeridir.
4. GÖZ YÜKSEKLİĞİ HATASININ ( DİP ) BULUNMASI
Göz yüksekliği değeri ( m veya ft ) ile almanağın ‘’Açısal yükseklik düzeltme çizelgeleri‘’ başlığı altındaki çevren alçalımı bölümünden (DIP) düzeltmesi değerini buluruz.
5. ( hs ) DEĞERİNE ( DİP ) DÜZELTMESİNİN UYGULANMASI
Almanaktan bulunan (DIP) düzeltmesi (hs) değeri ile toplanır. Bulduğumuz bu değer görünen alet yüksekliği yani (ha) değeridir.
6. ( Main correction ) DEĞERİNİN BULUNMASI
Görünen alet yüksekliği (ha) değeri ile almanağın ‘’Açısal yükseklik düzeltme çizelgeleri‘’ başlığı altındaki günes, yıldızlar ve gezegenler bölümlerinden hangi gök cisminden rasat yapmışsak o bölüme girip ( main corr. ) değerini buluruz. Eğer ay’dan rasat yapmışsak kırılma yarıçap beraber, paralaks düzeltmesi için farklı özellik göstermesi nedeniyle ayrı uygulanır.
7. (ha) DEĞERİNE ( Main corr. ) DÜZELTMESİNİN UYGULANMASI
Almanaktan bulunan (Main corr.) düzeltmesi (ha) değeri ile toplanır. Bulduğumuz bu değer bize (ho) değerini verir.
8. EK KIRILMA DÜZELTMESİNİN BULUNMASI
Almanağın ‘’Açısal yükseklik düzeltme çizelgeleri-ek düzeltmeler‘’ başlığı altındaki sayfanın üst yarısına, sıcaklık miktarı ile üstten basınç miktarı ile yandan girip kesistirdiğimiz zaman sayfanın alt yarısına üstten gireceğimiz harfi buluruz. Sayfanın alt yarısına bu bulduğumuz harf değeri ile üstten,(ho) değeri ile yandan girdiğimiz zaman ek kırılma düzeltmesini (A.Ref) buluruz.

9. EK KIRILMA ( A.Ref ) DÜZELTMESİNİN ( ho ) DEĞERİNE UYGULANMASI

Almanaktan bulduğumuz ( A.Ref ) değeri ( ho ) değeri ile toplanır. Bulduğumuz bu değer bize gerçekrasadi yükseklik yani (HO) değerini verir.
a) KIRILMA ( REFRACTION ) DÜZELTMESİ : 
Rasat yaptığımız gündeki barometre ve termometre değerleri alınır. Almanaklarda ‘’ Açısal yükseklik düzeltme çizelgeleri - Ek düzeltmeler’’başlığı altında A4 sayfasında verilmistir. Bu cetvele üst bloktan ısı ve basınç ile girilerek kesişim noktasında bulunan kolon ve harfi ile ikinci bölüme inilerek (ho) ile yandan girilerek kırılma değeri bulunur. Bu düzeltme cetvellerde verilmiş işaretine göre uygulanmalıdır. ( 25 dereceden az açısal yükselimler olan gök cisimlerinden rasat yapmayınız)
b) YARI ÇAP ( SEMI DIAMETER ) DÜZELTMESİ : 
Çap gösteren gök cisimlerinin (Güneş , Ay) rasat yapılan güne ait yarıçap değerleri almanakların günlük sayfalarının alt kısmında verilmistir. (Ay ve Güneş'ten yapılan rasadın alt veya üst kenarından yapılması zorunludur.)
c) PARALAX (PARALLAX) DÜZELTMESİ : 
Ay’ın paralax düzeltmesi rasat yapılan günün GMT göre almanakta verilmis olan YP (Yatay paralax) değeri ile ay için ‘’Açısal yükseklik düzeltme çizelgelerinin‘’ alt bloğunun sağından ve görünen irtifa (AH) ile de üst sütundan girilerek, rasat alt kenardan yapılmış ise (A) sütünundan üst kenardan yapılmıs ise (Ü) sütunundaki paralax düzeltme değeri alınarak (Alt) düzeltmelerine toplanır. Ayın üst kenarından yapılan rasatlarında yükseklik değerinden daima (30 dk) çıkarılmalıdır.
Aşağıdaki resimde Ay-Güneş (alt kenar-üst kenar), gezegen ve yıldızlardan ölçülen sextant yüksekliğine yapılacak düzeltmeleri görebilirsiniz:

Sekstant nedir, ne işe yarar?

Herhangi iki madde arasındaki açıyı veya gök cisimlerinin görünen ufuktan olan yüksekliklerini ölçmekte kullanılan bir alettir. Yüksekliğin okunduğu açısal bölünmüş yay, bir dairenin altıda biri olduğundan, alete altıda bir anlamına gelen sextant denmiştir.

Sekstant’ın Kısımları
1-Büyük ayna (index mirror): Yayın merkez üzerinde yerleştirilmiş ayarlanabilen bir çerçeve içindedir.

2-Küçük ayna (horizon mirror): Sextant düzlemine dik, bir çerçeve içine yerleştirilmiş yarısı sırlı, yarısı sırsız bir aynadır.
3-Teleskop (telescope): Küçük aynaya doğru uzatılmış ve gök cisminin yansımasının düz bir hat içinde ve kuvvetli olarak alınmasına yarar.
4-Madensel çerçeve: Tüm kısımlar bunun üzerinde yerleştirilmiştir.
5-Yay (arc): Derecelere bölünmüş bir kısım olup açılar buradan okunur.
6-Uzade kolu (index arm): Yayın yaklaşık merkezinde hareket eden ve gök cisminin yansımasını ufka indiren bir koldur

Üstteki kısımlardan başka, parlak gök cismi için yüksekliğin alınmasında kullanılan renkli camlar (shades) bulunur. Bunlar az saydamdan çok saydama doğru sıralanmışlardır.
Sekstant’ın Optik Prensipi
Sextant, iki düzlem aynadan yansıyan ışınların ilk ve son yönleri arasındaki açının, bu aynalar arasındaki açının iki katı olması prensibine dayanır. Bu aynalardan biri küçük, biri büyük aynadır.
Gök cisminden gelen ışının ilk ve son yönleri arasındaki açı, aynalar arasındaki açının iki katıdır. Bu bakımdan, yay üzerindeki bir derecelik bölüm, gerçekte iki derecelik açıya karşılık gelir. İşte, ölçülen açıları iki kat yapmaktan kurtulmak için, sextant yaylarının bütün bölümleri yarım derece yerine bir derece olarak işaretlenmiştir.
Sekstant Kullanım Şekli

Sekstant Aletinin Hataları
Her mekanik alette olabileceği gibi sextant aletinin de çeşitli hatalar yüzünden yapılan ölçüm sonucunda yanlış bir sonuç elde edilebilir. Bunu önlemek için ya sextant aletinin hatası giderilir veya bu hata tespit edilerek, alınan yüksekliğe uygulanır.
Sekstant’ın hataları başlıca ikiye ayrılır;
-Düzeltilebilir hatalar

-Düzeltilemez hatalar

Düzeltilemeyen hatalar, hata miktarının devamlı olarak alınan yükseklik ile karşılaştırılması ile giderilir. Düzeltilebilinen hatalar 4 çeşittir:
1- Dikey Hatası (error of perpendicularity)
Büyük ayna alet düzlemine dik olmalıdır. Olmazsa, yansıyan ışınlar alet yüzeyine paralel bir düzlemde bulunmayacağından açılar yanlış ölçülür. Bunu kontrol için, yayı karşı tarafa getirmek için aleti yatay olarak tutun. Uzade kolunu yayın ortasına getiriniz. Büyük ayna içinde yayın yansıması, dıştan görüntüsü ile aynı düzeyde olmalıdır. Değilse dikey hatası vardır. Dikey hatasını gidermek için, büyük aynanın arkasında bulunan vida duruma göre sıkılıp gevşetilmelidir.
2-Yan Hatası (side error)
Küçük ayna alet düzlemine dik olmalıdır. Dik olmazsa ölçümler yanlış yapılır. Bunu kontrol için aleti dik tutarak iyi görülebilen bir maddeye bakın. Maddenin kendisi ile görüntüsü aynı düzlem üzerinde olmalıdır. Eğer bunlar farklı düzlemdelerse, alette yan hatası vardır. Küçük aynanın arkasında bulunan vidaların sıkılıp-gevşetilerek giderilir.
3-Uzade Hatası (index error)
Uzade sıfırda iken, büyük ayna ile küçük ayna birbirine paralel olmalıdır. Paralel değilse, sıfır ile paralel olana kadar uzadenin ilerlediği miktar kadar alınan yükseklik hatalı ölçülmüş olur.
Uzade hatası 3 şekilde bulunur.
- Ufka bakarak: Uzadeyi sıfırladıktan sonra ufka bakınız. Eğer ufuk çizgisi ile görüntüsü çakışıyorsa, hata yoktur. Çakışmıyorsa, çakışana kadar uzadeyi hareket ettiriniz. Çakıştığında yay üzerindeki ölçümü okuyunuz. Okunan değer artı yay üzerinde ise, uzade hatası (I.E) (+) işaretini, eksi yay üzerinde ise (-) işaretini alır. Böylece, alınan bir gökcisminin yüksekliğinden hata miktarı çıkartılır ya da toplanır.
- Bir yıldızın gözlemiyle: Uzade kolu sıfırlandıktan sonra bir yıldıza bakılır. Yıldız ile görüntüsü çakışıyorsa, uzade hatası yoktur.
- Güneş çapının gözlemiyle: Güneşin artı yay ve eksi yay üzerinde çapı okunursa, iki miktarın farkının yarısı uzade hatası olur.
Örneğin;
Artı yay üzerinde okunan miktar (+)     : 33’ 40’’

Eksi yay üzerinde okunan miktar (-)     : 30’ 20’’
Aradaki fark                                          :   3’ 20’’
Uzade hatası (IE)                                 :   1’ 40’’   (+) [büyüğün işareti]

Bu değerleri toplarsak 64’ yapar. Dörde bölersek 16’ bulunur. Gözlemi yaptığınız gün Almanakta güneşin verilen yarıçapı bu sayı ile aynı olmalıdır. Değilse, gözlem hatalı yapılmıştır.
4- Paralelsizlik hatası (collimation) 
Teleskop yerine takıldığı zaman ekseni, alet yüzeyine paralel olmalıdır. Olmazsa ışınlardaki kırılma yüzünden açılar yanlış ölçülür.