25 | 10 | 2014

Gemilerde Kaptan-Başmühendis konumu karmaşası

kaptanGemideki konum ve sorumlulukları itibariyle;

Kaptan (Süvari Bey): Geminin sevk ve idaresinden ve bunun sonucunda oluşabilecek her türlü olaydan tam sorumlu kişidir. Gemiye kıç gönderinde dalgalandırdığı ülke dersek, Kaptan da bu ülkenin Cumhurbaşkanı’dır.

 

Başmühendis (Çarkçıbaşı): Gemi makinelerinden (ana, yardımcı) Kaptan’a karşı sorumlu kişidir. Buzlukların düzgün çalıştığının kontrolünü yapar. Dümen sisteminin verimli çalışmasını, onarımı ve bakımından sorumludur. Gemi Kaptanına karşı emniyet payı dahil edilerek gelecek yakıt alma limanına kadar yetecek yakıtın bulundurulmasından sorumludur. Yakıt Defterini tutar.

 

Görev ve tanımlardan anlayacağınız gibi bunlar birbirine denk konumlardaki insanlar değildir. Kaptan genel müdürdür. O’na bu sorumluluklarında yardımcı olacak güverte departmanında 2. Kaptan ve makine departmanında Başmühendis vardır. Bunlar arasında da hiyerarşik bir fark vardır. 2. Kaptan aynı zamanda geminin disiplin amiridir. Şema çizilecek olursa Kaptan, 2. Kaptan ve sonra Başmühendis gelir. Ama filomuzda genel anlayış olarak Kaptan ve Başmühendis aynı konumda tepededir, 2. Kaptan da 2. Mühendisle aynı konumda onların aşağısındadır.

 

Başmühendisin sorumlu olduğu hiçbir şey yoktur. Yağ-yakıt defterini doldurur ama imzayı Kaptan atar. Bulunan kusurda yine Kaptan cezaya muhatap olur. Gerçi bu gerçeği gören Amerika artık Kaptan+PIC (person in charge)’ı hapse atıyor bir kirlilik durumunda. Diyelim tankerde 2. Kaptan yükleme ve tahliyeden sorumludur. Yükü taşırdı ve çevreye zarar verdi. Kaptan ve 2. Kaptan hapis ve para cezası alıyor. Ya da Başmühendis yakıt alımı sırasında yakıtı taşırıp çevre kirliliğine sebep oldu. O zaman da Kaptan ve Başmühendis hapis ve para cezasına çarptırılıyor.

 

Başmühendisleri bu derece önemli duruma getiren yine filomuzdaki aptal maaş skalasıdır. Kaptan ve Başmühendis, 2. Kaptan ve 2. Mühendis aynı maaşı alır. Belki de gizli maaşla Başmühendis ve 2. Mühendis daha fazla maaş bile alıyordur. Makine zabitleri piyasada az olmalarının avantajını kullanıyor da diyebiliriz.

 

Durumu bu hale getiren yine kaptanlardır; fazla yüz verip yemekte karşısına oturtan zavallı kaptanlar... Kaptan konumu itibariyle güverte-makine arasında taraf olmak istemez, ne şiş yansın ister ne kebap. Bu da alt makamda olduklarından eziklik hisseden makinecilerin ekmeğine yağ sürer. Başmühendis kendisini Kaptanla eş görür. Hatta bazı kendini bilmezler kendini onun yerine koyar. Vardiyanızda kontrolünüz altında başka gemiyle yakın geçiş yapılırken, bir anda köprü üstünde kaptan tribiyle beliren ve ‘kurtarıyor mu?’ diyen bir Başmühendisi gördüm. Makine dairesi personelinin 'x gemisi başmühendisliğine...' diye yazdığı dilekçeyi imzalayıp, Gemi Kaptanına sunanı da gördüm. Gemide böyle bir makam yoktur. Dilekçeler 'x gemisi gemi Kaptanlı'ğına diye yazılır.  ‘Şu istediğim yapılmazsa gemiyi limandan kaldırmam’ diyeni de gördüm. Gemiyi limandan kaldırıp-kaldırmayacak tek kişi Kaptan’dır. Başmühendis işine gelmiyorsa toplar valizini, evine gider. Kaptan da gemide minimum safe manning bozulduğu için gemiyi kaldırmaz ve şirketinden yeni bir Başmühendis atamasını ister. Hepsi budur.

 

Peki yabancılarda bu işler nasıl yürüyor? Makine departmanı personelden sayılıyor ve onlarla yiyip içiyor. Kısacası yerini biliyor. Terfisi gelen bir 2. Mühendis, 2. Kaptan’ın onayını almadan Başmühendisliğe getirilmiyor. Çizgiler çok belirgin ve düz, en ufak bir tolerans verilmiyor. Biz de ise Başmühendisle karşı karşıya gelen 2. Kaptan forever loser konumundadır ve kaybeder. Başmühendisten özür dilemesi istenir yoksa deport (şirket tarafından gemiden çekilmek) olur.

 

İşin özü Kaptan>2. Kaptan>Başmühendis. Filonun bunu anlaması gerekir. Yoksa makinecilerin bu ukala hareketleri son bulmaz. Gemilerde hep gecikir ve armatör yok yere para kaybetmeye devam eder.

Bumerang - Yazarkafe