2 Ekim 2016 Pazar

Türkiye’de Kadın Uzakyol Kaptan'ı Olmak

Her geçen gün ülkemizde kadınların sosyal hayata katılımı artarak devam etmektedir. İşlerin ağırlığına bakılmaksızın kadınlarımız üretime katkıda bulunmaktadır. Yapılan son teşviklerle (erkeklere göre daha düşük öss puanı) kadınlarımızın bu konuda en zor meslek olan denizcilik mesleğine de aktif katılımları söz konusudur. Türkiye’nin ilk uzakyol kadın kaptanlarından Seda Karakabak’ın konuyla ilgili görüşlerini okuyalım; 
Denizcilik Fakültesi'ne girmeye nasıl karar verdiniz?
Aslında hedefim Boğaziçi Üniversitesi'nde işletme okumaktı. Ancak üniversite sınavında bir takım aksilikler yaşadım. 'Ne yapabilirim'' diye düşünüp, araştırma yaparken İTÜ Denizcilik Fakültesi'ni duydum. Okula bayanlar daha yeni alınmaya başlamıştı. Hemen ben de başvurdum. Okuldan, uzakyol vardiya zabiti olarak mezun olan ikinci bayanım. Temmuz ayındaki sınavı geçerek uzakyol birinci zabitliğine yükseldim.
Sizi bu mesleğe çeken en önemli etken nedir?
Hava harp elemelerinden dönmüş biriyim. Üniforma her zaman beni cezp etmiştir. Üniformalı olmak, bir hiyerarşiye girmek benim tercih ettiğim bir durumdu. Bunda sporcu kimliğimin etkisinin büyük olduğunu söylemeliyim. Hentbol oynadığım yıllarda da, bir hiyerarşi içindeydik. Disiplinin, hiyerarşinin olması gerektiğini savunmuşumdur hep. Gemide de, okulda da bu hiyerarşi vardır. Aslında okula girerken, çok bilinçli bir tercih yaptığımı söyleyemem. Ama okula girdikten sonra bu mesleği çok sevdim. Şu anda çok memnunum, ama başta hiç kolay olmadığını itiraf ediyorum. Ben ikinci olarak mezun olmama rağmen, staj bulmakta bile güçlük çektim. Denizcilik bir erkek mesleği olarak kabul edildiği için insanların bir önyargısı vardı. Bu önyargıyı yıkmak hiç kolay olmadı. Ben 2002 yılında, Arkas'ta başladım stajıma ve o gün bugündür aynı şirkette çalışıyorum. Şimdi herkesten olumlu tepkiler alıyorum, güvendiklerini duyuyorum. O günden bugüne çok şey değişti. Şu anda, bu mesleği tercih eden birçok bayan var. Bunun oluşmasında kendimi de pay sahibi olarak görüyorum. Yine de şunu savunuyorum; bayanlar bu mesleği yapar, ama her bayan değil. Tıpkı, her erkeğin de bu mesleği yapamayacağı gibi. 
Denizcilik kolay bir meslek değil. Ailenizin tepkisi nasıl oldu?
Babamın zaten üniforma merakı vardı, ağabeyimin asker olmasını çok istemişti. Sadece iyi düşünüp, doğru karar verdiğimden emin olmak istediler. Yapacağımı biliyorlardı. Çünkü hırslıyımdır, çalışırım ve kendime güvenirim.
Kaptan Seda Karakabak İTÜ Denizcilik Fakültesi'ndeki öğrenci kardeşlerini de ihmal etmiyor. Her fırsatta onları ziyaret ediyor.
Zorluklardan yıldığınız, pişmanlık duyduğunuz oldu mu?
Bu noktaya hiç gelmedim. Aksine, her zaman önümdeki basamakları düşündüm. Şu an önümde tek basamak kaldı; o da uzak yol kaptanlığı. İnsanların bu mesleği seçerken şu kararı vermesi gerekiyor: Denizde çalışabilirim, bu işi yapabilirim. Çünkü ayağınız karaya basmıyor, sevdiklerinizi geride bırakıyorsunuz. Yanlış anlaşılmasın, asla gemideki günleri kayıp olarak nitelendirmiyoruz. Her gün bugün bitsin evime döneyim derseniz, o günler gerçekten geçmek bilmez. Orada da hayattan kopmadan yaşayabilirsiniz. 
Gemide daha çok ne tür zorluklarla karşılaşıyorsunuz?
Bunu beş yıl önce ve şimdi olarak değerlendirmek lazım. Beş yıl önce, her şey farklıydı. Öncelikle erkek denizcilerin, bir bayanın gemide olması gibi bir kavramları yoktu. Size tamamen bir yabancı olarak bakıyorlardı. İlk önce onlara kendinizi bir gemi adamı olarak kabul ettirmeniz gerekiyor. Bizler bunun için özel bir çaba harcamadık, sadece denizcilik neyi gerektiriyorsa onu yapmaya çalıştık. Mesleki anlamda da kendimizi geliştirmeye yöneldik. Sonuçta gemide psikolojik bir takım sıkıntılar da yaşanıyor. Yeri geliyor, 15-20 kişi arasında bile kendinizi yalnız hissettiğiniz zamanlar oluyor. Tabii tabiat şartları nedeniyle zor koşullarla karşılaşabiliyorsunuz. Yükleme-boşaltma zamanlarında uzun süre ayakta kalıyorsunuz. Gece vardiyası kolay değildir. Bu meslek biraz da fiziksel güç gerektiriyor. Tabii ki, gemide bir dayanışma ve iş paylaşımı var, ama mutlaka dirayetli olmak gerekiyor. 
Farklı yerlere seyahat etmek güzel olmalı?
Tamamen gemide konaklıyoruz. Çok fazla dışarıda kalamıyoruz. Gemiden çıktığımız zaman da, maksimum dört saatlik bir vaktimiz oluyor. Bu zamanı da o şehri tanımaya ayırıyoruz. 
Hiç maceralı bir yolculuğunuz oldu mu?
Bir kere okyanus geçişi sırasında çok büyük bir fırtınaya yakalanmıştık. Okyanus geçişi biraz uzun sürüyor. Normalde de bu tarz havalar görüyoruz ama limanlar arası mesafe uzak olmadığı için kısa sürede atlatabiliyoruz. İlk okyanusa çıkışımdı, fırtına 3,5 gün sürdü. Üç gün yemek yiyemedim. 'Bu sefer bitecek mi'' diye düşündüm. İşin en güzel taraflarından biri de; fırtına dinince, güneş çıkıyor ve deniz sakinleşiyor. Denizi böyle gördüğünüz zaman hiçbir şey hatırlamıyorsunuz. Bir söz var, onu çok seviyorum: 'Denizciler yaşadıkları fırtınaları, anneler doğumdaki acıları unutmasalarmış, dünyada ne doğacak bir çocuk, ne de yaşayan bir denizci kalırmış'. 
Evlisiniz ve eşiniz de sizinle aynı gemide çalışıyor. Bu bir avantaj mı, dezavantaj mı?
Eşim, gemi makine mühendisi. Okuldan tanışıyoruz. Evlendikten sonra aynı gemide çalışmaya başladık. Bu bizim için büyük bir avantaj. İşimizi ve birbirimizi sevdiğimiz için son derece mutluyuz.
Son olarak vermek istediğiniz bir mesaj var mı?
Denizcilik, diğer mesleklerden; deniz insanları, kara insanlarından çok farklı. Bizler daha duygusalız. Bu mesleğe çok fazla önem verilmediğini düşünüyorum. Sektörün dışındakiler, bizi ve bu mesleği tanımıyorlar. Mutlaka bu mesleğin tanıtılması gerekiyor. Bu noktada yayın organlarına büyük görev düşüyor. Herkesin, bayanların da bu mesleği yapabildiğini bilmesi gerekir diye düşünüyorum. Biz yurtdışında ülkemizi temsil ediyoruz. İnanın ki, yurtdışında Türklerle ilgili tabular var. Mesela, Türk kadınları evde oturur, kocaları onları asla evden çıkarmaz diye düşünüyorlar. Bu tabuları yıkmamız gerekiyor. Bunun için biz bayanların da bu mesleği layıkıyla yaptığımızı anlatmamız şart. İşte, ancak sizin gibi yayın organları aracılığıyla bu tanıtım yapılabilir. Bayanların bu piyasada olmalarının desteklenmesi gerekiyor. Benim ricam, bu konuda herkesin elinden geleni yapmasıdır.

1 yorum:

  1. Bende gemi kaptani olmak istiyorum ama bir bayan olarak bu gucluklerle basa cika bilirmiyim bilemiyorum sizce bir gemi kaptani olmayi basarabilirmiyim

    YanıtlaSil